آن سوی سواحل لم‌یزرع بحرالمیت
مردمی باستانی زندگی می‌کردند
به اسم یبوسیان (تیره‌ای از مردم کنعان که اورشلیم را بنا کردند)
هزاران سال پیش
بر روی برآمدگی صخره‌ای بزرگی
گفته شده آن‌ها "شالم" را می‌پرستیدند
"خدای خورشید درحال غروب"
محل غروب، به نام خانه‌ی "شالم" شناخته شد
"اورشلیم" (بیت‌المقدس)
:برگردان به فارسی از Ir.Md.sH
میان سال‌ها
این شهر برای سه دین عمده راه رسیدن به خدا شد
مورد مناقشه‌ترین سرزمین در تاریخ
خیلی‌ها معتقدند
این شهر مرکز جهان است
امروز این کهن‌شهر محصور در قلب اورشلیم
چیدمانی از فرهنگ‌ها و باورهاست
جایی که یهودی‌ها، مسیحی‌ها، مسلمانان کنار هم زندگی می‌کنند
اما در بخش‌هایی جدا
هریک در اورشلیم خودش
هرکس در اورشلیم دروازه‌ی مورد علاقه‌ی خود را دارد
مال من "دروازه‌ی دمشق"ـه
وقتی وارد "دروازه‌ی دمشق" می‌شوید
شما در بخش مسلمان‌نشین اید
بخش من
این اورشلیمِ منه
:در عربی به اورشلیم می‌گیم "القدس"
:که یعنی "شهر مقدس"
اما اینجا محل کار و خریدکردن ما هم هست
و جای بازی‌کردن و مدرسه‌رفتن بچه‌ها
اورشلیم برای من چیزی بیش از یه شهره
زیباست، جون داره و همین‌طور دین من هم اینجاست
اما مهم‌تر از همه خونواده‌ام اینجاست
بیشتر مردم نمی‌دونن من مسلمانم
فقط وقتی می‌رم مسجد و روسری می‌کنم سرم، تازه تعجب می‌کنن
اما اورشلیم پره از شگفتی‌ها
دوهفته یه بار، تو بخش یهودی‌نشین جشن بزرگی برپا می‌شه
برای پسرا، اسم‌اش "بارمیتزوا"ئه
برای دخترا، اسم‌اش "بت‌میتزوا"ئه
مال وقتیه که بالغ می‌شید (جشن تکلیف)
یهودی‌ها در اورشلیم از بیش از یکصد کشور میان
مثلا خونواده‌ی خود من، مامان‌ام اهل پاریسه
والدین‌اش تونسی‌اند. خونواده‌ی پدرم هم لهستانی‌اند
مهم نیست اهل کجا باشیم همه آخرش مال همین‌جا ایم
بعضی‌وقتا احساس می‌کنم روی همون سنگ‌هایی راه می‌رم که اجدادم می‌رفتن
از زمان بابلی‌ها، به ما وعده‌ی ویژه‌ای داده شده که به سرزمین‌مون برمی‌گردیم
به‌اش می‌گیم "الیه" کردن. که یعنی به جایی فراتر، رفتن
و برای ما، یهودی‌ها، جایی مهم‌تر از اورشلیم نیست
برای من، بهترین وقت اومدن به اورشلیم عید "ایستر"ـه
هر ایستری با اجتماع "یک‌شنبه‌ی پالم" شروع می‌شه
اینجاست که ما در "کوه زیتون" قدم‌زنی می‌کنیم
و روزی رو که عیسی (ع) به شهر وارد شد جشن می‌گیریم
هرسال؛ من و برادرم جورج در این اجتماعِ پالم‌ساندی شرکت می‌کنیم
و با مردمی از تمام جهان ملاقات می‌کنیم
ایستر، برای بیشتر مردم، یعنی تخم‌مرغ، خرگوش و تزئینات
اما اینجا، ما همون ایستر 2000 سال پیش رو برگزار می‌کنیم
ما هنوز کاری رو که با عیسی انجام شد بازسازی می‌کنیم
مصائب مسیح، همون‌ها رو قدم به قدم هر ایستر تکرار می‌کنیم
در بخش مسیحی‌نشین، ارتودوکس‌هایی از اتیوپی و یونان داریم
کاتولیک، قبطی، سوری، و از هر جمعیتی
هرکدام ایتسر رو به روش خودش جشن می‌گیره
،بعد از بخش مسیحی‌نشین بخش آمریکایی‌ها رو داریم
اونا هم ایستر رو تو کلیسای خودشون برگزار می‌کنن
این شهر کهن، برای چهار بخش که زیاد با هم ارتباط برقرار نمی‌کنن خیلی کوچیکه
گرچه تو یه محل زندگی می‌کنیم ولی زیاد از همدیگه خبر نداریم
،در کمتر از یک مایل
کهن‌شهر اورلشیم، بخشی از مقدس‌ترین مکان‌های دنیا رو در خودش داره
،مقدس برای یهودی‌ها مسیحی‌ها و مسلمانان
پس، چطور نصف مردم دنیا، اومدن اینجا برای بزرگداشت این فضای کوچیک؟
اورشلیم در تقاطع آفریقا، آسیا و اروپا واقع شده
منطقه‌ای که به نام "مهد تمدن" شناخته می‌شه
اولین امپراطوری‌ها 5000 سال پیش از اینجا برخاستند
با به وجود آمدن قدرت‌های جدید، سرزمین اطراف اورشلیم
تبدیل شد به میدان جنگی دائمی
هر تمدنی اثر خودش را اینجا باقی گذاشت
رومی‌ها، شهرهای ساحلی بزرگی در کنار دریای مدیترانه ساختند
،بر روی مقبره‌های پیامبران بابلی مسلمانان آرامگاه ساختند
در فلاتی مرتفع، بالاسر بحرالمیت
پادشاه "هرود کبیر"، "ماسادا" رو بناکرد
کوهی جیش‌السوقی که شورشیان یهودی
در مقابل ارتش روم، آخرین بار مقاومت کردند
در "بیابان یهودیه"، مسیحیان اولیه صومعه‌های خارج از منطقه‌ی خود را ساختند
افرادی‌شون امروز هم آنجا ساکن‌اند
بیش از 40 بار اینجا فتح شده
اورشلیم، چندین و چند شهر است
هریک بر خرابه‌های دیگری بنا شده
و شاید هنوز هم بعضی از آن‌ها در زیر پایمان پیدا شود
تصور کنید یک کاراگاه‌اید
و تلاش می‌کنید معمایی را حل کنید که شواهد اندکی برای کنار هم قرار دادن‌اش دارید
این دقیقا همان کاری است که باستان‌شناس‌ها می‌کنن. البته درمورد گذشته
یکی از چیزهایی که کارکردن تو اورشلیم رو جذاب می‌کنه
لایه‌های تمدنی متمادی ست که یکی بر روی دیگری قرار گرفته
همه‌شون هم در نهایت به 5000 سال پیش یعنی اولین ساکنان اینجا می‌رسه
یبوسیان و بابلی‌ها، و بعدها بنی‌اسرائیل
و عصر رومی‌ها، و بعد هم جنگ‌های صلیبی و آنچه تا امروز اتفاق افتاده
درک اورشلیم باستان مثل تلاش برای کامل‌کردن پازلی بزرگ است
در جاییکه بیشتر قطعات‌اش رو گم کردیم
و حتی نمی‌دونیم شکل اولیه‌اش چجوری بوده
هرچیزی که از زیر زمین درمیاریم بخشی دیگر از این پازله
اورشلیم در رآس منطقه‌ای واقع شده
که بعضی از کشفیات باورنکردنی باستان‌شناسی درش اتفاق افتاده
یکی از تماشایی‌ترین این کشفیات "طومار بحرالمیت"ـه
که بیش از 2000 سال قبل نوشته شده
و قدیمی‌ترین نسخه‌ی کتاب مقدس عبری تا کنون است
در عمیقترین سطوح زیر زمین، قدیمیترین بقایای
کسانی که اینجا ساکن بوده‌اند رو پیدا کردیم
چه چیزی اون زمان مردم رو به اینجا کشونده؟
اینجا یه شهر محصور سنگی و کوهستانیه
جواب ساده‌ست: آب
در قلب کهن‌شهر اورشلیم
چشمه‌ای هست که تمام طول سال آب دارد
بنابراین، ساکنان اینجا، بر بستر صخره‌ای تونلی کندند تا به آب برسند
در کنار آب، دلیل دیگری هم دارد که این شهر مهم شد
و اون در بالای تپه‌ای است که مشرف بر شهر است
برآمدگی صخره‌ای بزرگی که معتقدند (یبوسیان (تیره‌ای از کنعانیان و موسس شهر اورشلیم
خدای خورشید غروب را می‌پرستیدند
در سنت یهودی، این سنگ بنا، جایی است که خلقت دنیا ازش آغاز شد
و بعضی از مهم‌ترین داستان‌های کتاب مقدس (شامل عهد قدیم و جدید) اینجا اتفاق افتاده
ابراهیم (ع) در امتحانی ایمانی، آماده شد تا فرزندش را قربانی کند
حضرت (پادشاه) داود صندوق عهد را به اینجا آورد
و حضرت سلیمان (ع) اولین معبد را ساخت "خانه‌ی خدا"
بعد از اینکه معبد به دست بابلی‌ها ویران شد
احیای ایمان، وارد کتاب مقدس شد
که اورشلیم نزدیکترین نقطهی زمین به خدا بود
پدربزگم در سال 1936 وقتی 12 سالش بود به اورشلیم اومد
چون باباش حس کرده بود اتفاق بدی در اروپا قراره بیافته
اما بقیه‌ی خانواده‌اش تو لهستان موندند
و همه‌شون در ماجرای "هولوکاست" نابود شدند
او در مورد هر نقطه‌ی این کهن‌شهر تحقیق کرد
و حتی 7 تا کتاب هم درمورد اورشلیم نوشت
و امروز هم در 90 سالگی‌اش هر روز چیزهای جدید می‌بینه
یه چیز جدید از اورشلیم
این فکر کنم بزرگترین عشق او باشه
..بعد از همسرش البته، ولی
فکر کنم مطمئن‌ام که بخشی از عشق‌اش
به اورشلیم، به خونواده‌اش و به من هم سرایت کرده
مقبره‌ای در بالای "کوه زیتون" هست که اسم پیامبر زکریا (ع) روشه
نام خانوادگی من هم از اینجا میاد
زکریا بیش از 2000 سال پیش، نابود شدن اورشلیم رو دید
اما این پیشگویی رو کرد که یک روز یهودی‌ها به سرزمین‌شان باز می‌گردند
"در مقدس‌ترین روزهایمان مثل "یوم کاپور (و "پسُور" (عید رهایی از مصری‌ها
آواز "فردا در اورشلیم" رو می‌خونیم
برای چند صد سال، این رؤیای یهود بود
که به اورشلیم برگرده
و من این شانس رو دارم که واقعی شدن این رؤیا رو ببینم
من واقعا می‌تونم قدرت این مکان رو حس کنم
اینکه چقدر انرژی داره اینجا
من این عادت رو دارم که هر تولدم
برم اونجا و یه کاغذ دعا (ورد) بذارم لای دیوار
ما معتقدیم همه‌ی نیایشگران از طریق این دیوار به خدا می‌رسن
این مکان، جای آرزو برای نسل‌های یهودی‌هاست دیوار غربی‌اش فقط یکی از چهارتاست
که صحن سنگی عظیمی رو نگه داشته
"جایی که 2000 سال پیش، "کینگ هرود کبیر (هیرودیس، پادشاه یهودیه، 30 سال ق.میلاد)
در مقیاسی همانند اهرام بزرگ مصر اینجا رو بازسازی کرد
وقتی "هیرود" این معبد رو بازسازی کرد
صحنی که توش هستیم رو با دیوارهایی بزرگ پوشش داد
ما الان در گوشه‌ی جنوب‌غربی این دیواریم
و درحالی‌که می‌چرخیم می‌خوام به این سنگ‌های بزرگ که در دیوار هست نگاه کنید
در واقع به این فکر کنید: این سنگ‌ها رو چجوری اینجا گذاشتن؟
بدون هیچ نوع از دستگاه‌هایی که ما امروز در اختیار داریم؟
با استفاده از اطلاعات قدیمی و آخرین دستاوردهای باستان‌شناسی
می‌تونیم تصور کنیم که معبد دوم چه شکلی می‌تونسته باشه
در عصر طلایی و پرزرق و برق خودش
امروز، خیلی بعد از اینکه معبد دوم توسط ارتش روم ویران شد
یهودی‌ها، برای از بین رفتن اون، کنار دیوارش که زمانی بخشی از اون بوده عزاداری می‌کنن
"دیوار غربی"
صدها سال قبل
خانواده‌ی من از یونان و ایتالیا اومدن که سرزمین مقدس رو ببینن
و موندگار شدن
خونواده‌ی مادری‌ام اینجا در "بتلهم" ساکن شدن
اینجا شهریه که عیسی (ع) توش به دنیا اومد
در عید ایستر، همگی مقابل "کلیسای ولادت" جمع می‌شیم
و بعضی‌وقتا من حتی با گروه کُر (همسرایان) آواز می‌خونم
قرن‌ها، زائران مسیحی ردپاهای عیسی را دنبال می‌کردند
"از زمان تولدش در "بتلهم
تا زمان فوتش در اورشلیم
آن‌ها "رود اردن" رو دنبال کردند
جایی که خیلی‌ها معتقدند او غسل داده شد
تا جایی که به "دریای گالیلی" می‌ریزد
(بر اساس اناجیل (یکی از چهار تا کتاب مسیحی‌ها
او دعوت‌اش را در روستای "کاپرنائوم" شروع کرد
و در کنیسه (معابد)ش به تدریس پرداخت
در این سواحل
مسیحیان معتقدند او بعضی از مشهورترین مواعظش را ایراد کرده
و مریدانی بین ماهیگیران محلی پیدا کرد
"و اینجاست. در "گتسمانس، باغ اورشلیم
که "عهد جدید" (کتاب مقدس) می‌گوید او آنجا بازداشت شد
قبل از اینکه به مرگ محکوم شود
"در "جمعه‌ی خوب
"هزاران زائر در "ویادولوروسا" یا "راه سوگواری راهپیمایی می‌کنند
راهی که گفته شده مسیری است که عیسی تا مصلوب‌شدن پیمود
این اجتماع در کلیسای "اسپولکر (قبر) مقدس" تمام می‌شود
راستش، این کلیسا برای من خیلی خاصه
بعضی‌وقتا آدمایی رو می‌بینم که تمام عمرشون آرزوی اومدن به اینجا رو داشتن
من می‌دونم چقدر خوش‌شانسم که تو اورشلیم زندگی می‌کنم‌‌
هر وقت بخوام می‌تونم به این کلیسا بیام‌
تا سنگ "گلگوتا" (قبر) رو لمس کنم
معتقدیم که اینجا عیسی بر روی صلیب جان باخت
و مقبره را زیارت می‌کنم که او آنجا دفن است
و سه روز بعد از مرگ برخاست
برای فهمیدن اینکه چرا خیلی‌ها معتقدند عیسی ،اینجا مصلوب و دفن شده
باید به زیر زمین برویم
،در عمق زیر کلیسا
باستان‌شناسان نقاشی دیواری(گرافیتی) کهنی پیدا کرده‌اند
یک کِشتی که توسط یک زائر کشیده شده با سنگ‌نوشته‌ای به زبان لاتین
:به این معنی "او خدایا، ما آمدیم"
به تاریخ بیش از 1700 سال قبل
نشان‌دهنده‌ی این است که مسیحیان اینجا نیایش می‌کرده‌اند
حتی پیش از ساخته‌شدن کلیسا
،در بخشی دیگر از کلیسا
مقبره‌های کهنی هستند که در تپه‌ها سنگی کنده شده‌اند
(به اسم "گلوگوتا" (گور
بیشتر باستان‌شناسان معتقدند اینجا یک قبرستان یهودی بوده
در زمان عیسی
این مقبره‌ها در صخره‌های گلوگوتا
شاید بعدها به مکان کلیسای ،بسیار مهم مسیحیان
کلیسای "سپولکر(مقبره) مقدس" تبدیل شده
"گرچه، "باستان‌شناسی نمی‌تواند اثبات کند عیسی اینجا دفن شده
این مسأله‌ای اعتقادی باقی می‌ماند
خونواده‌ی من ریشه‌ی عمیقی تو اورشلیم داره
ما صدها سال است که بوده‌ایم
ما عاشق صحبت کردن درمورد تاریخ خونواده‌مون‌ایم
،به خصوص در طول ماه رمضان
که تمام خانواده جمع می‌شن تا افطار کنن
،در طول رمضان
هر خیابانی برای داشتن بهترین تزئینات با بقیه رقابت می‌کنه
بر و سر اینکه کدوم یک بیشتر خودنمایی می‌کنه
در دنیای اسلام اورشلیم شهر پیامبران است
ابراهیم، داود و عیسی
(مسلمانان بر این باورند که محمد (ص آخرین پیامبران بود
و اینکه یک شب، به سفری معجزه‌آسا برده شد
،از مکه به اورشلیم
(جاییکه به وسیله‌ی پلکانی از نور (براق به آسمان بالا رفت
برای یک هزار سال
مسلمانان سفر شبانه‌ی حضرت محمد را
به صحن سنگی که بالای گنبد طلایی رنگ سنگی است مرتبط میدانستهاند
و نیز به مسجدی که در انتهای جنوبی آن است
وقتی وارد این مسجد می‌شوید
همه‌ی سر و صداها و شلوغی را پشت سرتان جا می‌ذارید
شما وارد این فضای باز و وسیع می‌شید
پر از پرنده و درخت
انگار که در دنیایی دیگرید
،خارج از همه‌ی ساختمان‌ها در اورشلیم
زیباترین‌شون برای من (گنبد سنگی" است (گنبد مسجدالاقصی"
گنبد سنگی در واقع بر روی سنگ، بنا شده
که ما به‌اش می‌گیم صخره
(جایی که ما باور داریم حضرت محمد (ص
به عرش خدا بالا رفت و در نماز از همه‌ی پیامبران سبقت گرفت
ساخته شده در 1300 سال پیش
گنبد سنگی بین قدیمی‌ترین ابنیه‌ی اسلامی در جهان است
"اما چرا اینجا، درست بالاسر "دیوار غربی؟
اینجا چه چیزی داره که اونو برای مسلمانان تبدیل به دروازه‌ای الهی کرده؟
قدیمی‌ترین نقشه‌ی اورشلیم که تاکنون کشف شده
نشان‌دهنده‌ی این است که وقتی مسلمانان در قرن هفتم به عنوان فاتح وارد شدند
با شهری مسیحی روبرو شدند
که تحت حکومت کلیسای سپولکر(مزار) مقدس" بود"
گفته شده که از آن‌ها دعوت شد که در کلیسا نیایش کنند
اما درعوض از آن‌ها خواسته شد صحن سنگی بالایی را در اختیار داشته باشند
تا مکان عبادت خودشان را پیدا کنند
آن‌ها اینجا را رهاشده و پر از زباله یافتند
تنها زمانی‌که اینجا را تمیز کردند، مکان مورد نظرشان را پیدا کردند
یک برآمدگی بزرگ سنگی
موضوعی در مرکز داستان‌های مقدس اورشلیم
امروز، گنبد سنگی محافظ سنگ باستانی است
جاییکه این باور هست که جبوسی‌ها زمانی آن را می‌پرستیدند، یک معبد
و مکان صعود حضرت محمد به آسمان
در شنبه‌ی قبل از عید ایستر
مسیحیان اورتدکس، رستاخیر عیسی را جشن می‌گیرند
در مراسم آتش مقدس
.یکی از قدیمی‌ترین شعائر مسیحیت
در روزهای خیلی مقدس یهودی
یهودی‌ها کنار دیوار غربی برای دعاکردن به جان کاهنان جمع می‌شوند
که گفته شده همان دعاخوانی کاهنان در معبد است
سه هزار سال قبل
در زوهای مقدس ماه رمضان
مسلمانان معتقدند درهای آسمان باز است و همه‌ی دعاهایشان مستجاب می‌شود
وقتی من به این کهن‌شهر اومدم
مسیحیان و مسلمانان رو دیدم
و خیلی کنجکاوم که ببینم اونا درمورد اورشلیم چی فکر می‌کنن
و دوست دارم این رو هم بدونم که اونا در مورد جامعه‌ی من کنجکاو هستن
در مورد زندگی من؟
هر مذهبی راجع به دیگر مذاهب دیدگاهی داره
ما فکر می‌کنیم خیلی با هم فرق داریم
اما خیلی بیشتر از اونی که می‌دونیم به هم مرتبط‌ ایم
ما تو این منطقه‌ی کوچیک زندگی می‌کنیم و من می‌دونم که همه دوست‌اش داریم
ما همه عاشق اورشلیم ایم
می‌دونید، من امیدوارم روزی به این شجاعت برسیم که
با مردمی که درست کنار ما زندگی می‌کنن ملاقات کنیم
شاید الان نباشه
اما یه روزی می‌شه
یهودی‌ها، مسیحیان و مسلمانان
گاهی خود را در نزاع با هم دیده‌اند
با این حال در عشق و ارثیه‌ی این سرزمین که باورهایشان را پرورش می‌دهد مشترک اند
این موضوع هیچ‌جا مثل اورشلیم روشن نیست
این شهر بر بلندی تپه، امیدهای جهان را به هم وصل می‌کند
:زیرنویس از Ir.Md.sH
emshir00@gmail.com
آذرماه 1394